De hand van de plateelschilder. Trudy Otterspeer en Zenith.
2025-11-08 / 2026-05-17
Museum Gouda
Literatuur
Zenith.
Tasman, Ron
Zenith, plateelbakkerij en plateelfabrieken sinds 1749: de geschiedenis van een aardewerkfabriek, een keuze uit de produktie van de laatste 70 jaar van een Gouds familiebedrijf.
Willems, Dhr. G.
Teksten
tekst tentoonstelling 'De hand van de plateelschilder' (2025) NL
Fabriekswerk
Plateel werd meestal in grote aantallen geproduceerd, zo ook bij Zenith. Tot de komst van nieuwe, mechanische technieken werden de decors (decoraties) met de hand op het aardewerk geschilderd. Hierbij was het de kunst om snel te werken en tegelijkertijd constante kwaliteit te leveren.
De plateelschilders zetten eerst de tekening van het decor op het biscuit. Hiervoor gebruikten ze een ponsief (overtrekpapier met gaatjes) en houtskool. Biscuitmodellen dienden als voorbeeld bij het schilderen. In de vitrine zie je voorbeelden die voor zowel paraplubakken als plantenstandaards werden gebruikt. Bovenin zie je het eindresultaat van dezelfde decors op andere modellen.
tekst tentoonstelling 'De hand van de plateelschilder' (2025) ENG
Facory work
Around 1918, Plateelbakkerij en Pijpenfabrieken Zenith began producing decorative pottery for the first time. Up to that point, this family-run factory had a long-standing tradition of making clay pipes. The ashtray at top right is one of its earliest attempts at pottery (objectnumber 04673), made from the same type of clay used for their pipes. Not long afterwards, the factory transitioned to a clay more suited to pottery production.
The Art Deco style was hugely popular during the 1920s. Zenith responded to this trend with vibrant decorations featuring geometric patterns. Among the factory’s highlights were three vases made for the prestigious World Exhibition in 1925. Jan van Schaik and the brothers Wim and Toon van Ham each designed a unique vase, also known as a ‘unica’, especially for the Paris exhibition (objectnumbers 06311, 06312 and 06313)..