Tekst geschreven door Gerard de Kleijn, directeur van Museum Gouda, voor de tentoonstelling ‘Denkinseln (es darf gedacht werden)’ met werk van Eveline van Duyl in het Gerhard-Marcks-Haus, Bremen, Duitsland (3 maart t/m 2 juni 2013). Op deze tentoonstelling worden alle filosofen portretten van Eveline van Duyl tentoongesteld, dat zijn er nu 25.

De actualiteit van Erasmus
De markante kop van Erasmus prijkt sinds 2012 in Museum Gouda. Eveline van Duyl heeft hem raak getypeerd, enigszins sardonisch. Erasmus werd verwekt in Gouda, een Hollandse stad aan de IJssel. Hier speelde Erasmus op straat, hier ging hij naar school en in de buurt naar het klooster. De artistieke waarde en historische betekenis zijn overigens niet de enige redenen voor Museum Gouda om het beeld van Eveline van Duyl aan te kopen. De actuele betekenis van Erasmus is ook een reden om het beeld prominent en uitdagend in het museum te zetten. De actuele betekenis van Erasmus ligt vooral in zijn vermogen tot relativering. Erasmus kon scherp analyseren, maar dreef de zaak niet op de spits. Ondanks al zijn kritiek op de katholieke kerk, bleef hij trouw aan de moederkerk. Hij verfoeide het fanatisme van Luther. Hij kon de spot drijven met kerkelijke autoriteiten, maar solliciteerde niet naar het martelaarschap. Hij wilde terug naar de oorspronkelijke bron en de instituties van binnenuit vernieuwen. In onze eeuw, waar nog  godsdienstoorlogen woeden en waar de vrijheid van meningsuiting in het geding is, waar de omgangsvormen op straat hufterig kunnen zijn, daar kunnen we ons voordeel doen met de pleidooien van Erasmus voor tolerantie, voor gewetensvrijheid, voor hoffelijkheid. Het is juist de combinatie van belezenheid en studie enerzijds en zijn spot en avontuurlijkheid anderzijds, die Erasmus zo wonderlijk actueel maken.

Erasmus, 2011
Eveline van Duyl
kippengaas, purschuim, gaffertape, nepbont, textiel en garen
inv.nr. 25065 (aankoop 2012)

Dit beeld maakt deel uit van een serie van zeventien bustes van belangrijke filosofen uit de Westerse geschiedenis.


Sinds 1 mei beschikt Museum Gouda over een beeld van Erasmus. Het beeld is gemaakt door beeldhouwer Eveline van Duyl (1957), uit het Groningse Westerwijtwerd. Museum Gouda kocht dit beeld aan om Erasmus, wereldberoemde zoon van Gouda, te eren. Het beeld is geplaatst in de Grachtzaal, waar voor het eind van het jaar ook de reusachtige stadsmaquette komt te staan.


Erasmus groeide op in Gouda. Hij is het kind van een priester en kreeg les op een Goudse parochieschool in de 15e eeuw. Hij is in Haastrecht in het klooster gegaan,maar kon daar niet aarden. Later trekt hij de wijde, Europese wereld in. In 1532 krijgt de geleerde Erasmus een groot geldbedrag van het Gouds stadsbestuur uit waardering voor zijn werk.


Eveline van Duyl heeft een vrije interpretatie gemaakt van de filosoof Erasmus. Zijn borstbeeld staat op een strijkplank. Het werk is onderdeel van een groep van 14 grote filosofen die in 2011 in museum Beelden aan Zee in Scheveningen werden geëxposeerd. Een film in het museum licht het werk van Eveline van Duyl toe.
Directeur Gerard de Kleijn: “ Wij waren met medewerkers en vrijwilligers van het museum vorig jaar op bezoek in Beelden aan Zee. Daar zagen we haar beeld. Dat moeten wij in Gouda hebben, zeiden diverse collega’s. Zo is het gegaan. Het beeld past helemaal bij de nieuwe opstelling in de Grachtzaal, waar de grote personages uit Gouda in de 15e en 16e eeuw een plaats krijgen: Erasmus, Gerard Leeu, gebroeders Crabeth, Coornhert. Het beeld is lichtvoetig en past helemaal bij Erasmus‘ Lof der Zotheid.