1902

Kop en schotel van servies met opschrift Het Loo. Vervaardigd van witbakkende klei, glanzend geglazuurd en polychroom beschilderd met gearceerd P-decor met blauwe korenbloemen op een witte ondergrond.

www.serviezendomein.nl, editie december 2017:

Gedekt met kroon
Ergens tussen 1878 en 1890 kocht koning Willem III voor zijn tweede echtgenote, koningin Emma, in Parijs een mooi cadeau. Het was een wit porseleinen servies ‘gedekt met Kroon’ met vergulde rand en ornamenten en waarop groene ranken zich om de woorden “het Loo” slingeren. Emma was er blij mee. Ook haar opgroeiende dochter Wilhelmina zou het later graag op tafel zien staan. Zolang moeder en dochter op één adres woonden konden ze dit genoegen delen.

Combineren
Na het huwelijk van Wilhelmina met prins Hendrik nam het jonge paar intrek op Paleis Het Loo; haar moeder maakte ruimte en vertrok naar Paleis Soestdijk. Het lijkt erop dat Emma het cadeauservies van wijlen Willem III niet wilde achterlaten, maar het haar dochter ook niet wilde ontzeggen. Ze ging op zoek naar een nieuw ‘Het Loo’ servies. Emma zocht het niet in Parijs. Het nieuwe servies hoefde ook niet met het oude gecombineerd te worden. Ze wilde het laten aansluiten bij het modieuze eierschaalporseleinen serviesje dat Rozenburg haar dochter en schoonzoon kort daarvoor cadeau had gedaan. Emma richtte zich waarschijnlijk in eerste instantie dus tot Rozenburg, maar daar konden ze haar helaas niet helpen. Eierschaalporselein is niet geschikt voor een tafelservies.

308-delig
Plateelbakkerij Zuid-Holland was in 1898 geopend, een jonge firma nog dus, maar ze waren wel in staat om heel mooie siervazen te maken. Misschien konden zij op basis van de ontwerpen van het Rozenburg set een tafelservies vervaardigen? De order werd door de onderneming enthousiast opgenomen. Emma pakte dan ook uit. Ze bestelde voor haar dochter maar liefst een 308-delig servies; de nota is bewaard gebleven. Het werd het eerste grote tafelservies dat de plateelbakkerij zou produceren.

Opgeslagen en vergeten
Wilhelmina moet weg van haar Het Loo servies zijn geweest. Het sierde haar tafel zó vaak dat er met regelmaat onderdelen bijbesteld moesten worden. Ze raakte er ook niet snel op uitgekeken, want zelfs na de Tweede Wereldoorlog werden er nog aanvullingen voor besteld. Het feit dat zal Wilhelmina na haar troonsafstand weer op Het Loo ging wonen zal hebben meegespeeld. Al was het plateel dat de naoorlogse fabriek haar leverde sterker, de kwaliteit van de beschildering haalde het niet bij de oudere serviesdelen. Na verloop van tijd raakte het servies in onbruik en werd opgeslagen. Wilhelmina overleed in november van het jaar 1962.

Charme
Het Loo servies bleef in de opslag totdat Wilhelmina’s kleindochter Beatrix het onder ogen kreeg. Net als Emma en Wilhelmina viel ze voor de charme van het jugendstil plateel en ze besloot het uit de vergetelheid te redden. Vandaar dat het nu in Winterpaleis Het Loo getoond kan worden.

Tijdschrift Vormen uit Vuur, nummer 249, julli 2022/2, artikel 'Serviezen op Paleis Het Loo' door Kristin Duysters, pag. 2-25, aldaar pag. 18 (afb. 24) en pag. 19-20:

Daarnaast was het ook bijzonder dat de naam van het paleis op de stukken stond: dat was tot dan toe niet gebruikelijk. Twee jaar later was het servies eigenlijk al niet meer inzetbaar voor officiële diners op Het Loo, omdat Wilhelmina in 1898 op 18-jarige leeftijd koningin was geworden. Toen Wilhelmina in 1901 trouwde met prins Hendrik van Mecklenburg-Schwerin (1876-1934) en het huishouden van Wilhelmina en Emma werd opgesplitst en Emma naar paleis Soestdijk en paleis Het Lange Voorhout in Den Haag vertrok, paste het servies helemaal niet meer op Het Loo'. Maar daar wist Emma wel een oplossing voor.

Begin 1902 bestelde zij voor Wilhelmina voor haar verjaardag op 31 augustus een eigen Loo-servies bij Plateelbakkerij Zuid-Holland in Gouda (afb. 24). Het sierlijke 308-delige Jugendstilservies was pas na haar verjaardag klaar want de rekening van f. 1.969,- werd pas op 14 oktober 1902 voldaan (noot 58). Het servies staat in groot contrast met Emma's eigen servies. Dit keer geen gouden kronen, monogrammen, initialen of familiewapens, maar alleen het opschrift 'Het Loo'. Ook geen vergulde randen of porselein uit Frankrijk, maar een zeer modisch product van Hollandse bodem. Emma heeft hoogstwaarschijnlijk bewust voor een Nederlands bedrijf gekozen om zo de Nederlandse economie te steunen.

Emma zal eerst geïnformeerd hebben bij de Koninklijke Porselein- en Aardewerkfabriek Rozenburg in Den Haag waar zij een groot liefhebber van was en waar zij ook regelmatig kocht. Deze fabriek liet zich ook zelf niet onbetuigd en had Wilhelmina in 1901 voor haar huwelijk met Hendrik een porseleinen theeservies cadeau gedaan met hun initialen en de wapens van Nederland en Mecklenburg erop (afb. 25). Rozenburg kon echter geen groot tafelservies leveren en uiteindelijk kwam Emma bij Plateelbakkerij Zuid-Holland uit. Wat daarbij zeker een rol heeft gespeeld, is dat deze fabriek keramiek met het zogenaamde P-decor produceerde, geïnspireerd op het eierschaalporselein van Rozenburg met bloemen en insecten in zachte, natuurliike tinten. Het servies werd intensief gebruikt rondom jachtpartijen. In 1907, 1910 en 1911 werden er delen bijbesteld en groeide het aantal platte borden tot maar liefst 1.420 stuks *.

* noot 61: Koninklijke Verzamelingen, Koninklijk Huis Archief, Archief Departement Hofmaarschalk, KV, E10a-Vc21, 1898-1932, fol. 55. Het servies i tot in de jaren 1950 bijbesteld; W. Erkelens, Aan tafel bij zeven koninginnen, cat.tent. Paleis Het Loo, Apeldoorn 2003 2003, p. 8, 10; A.D. Renting, Paleis Het Loo: een koninklijk huis, Apeldoorn 2012, p. 367; N. Sluijter-Seijffert (red.), N.V. Koninklijke Plateelbakkerij Zuid-Holland, Zwolle 1994, p. 36-37, 114 (noot 17); https://www.serviezendomein.nl/Servies-Het-Loo-pagina1.html (geraadpleegd 12-1-2022).