1700 - 1799

Gangbeeldje of haardpop van een keukenmeid. Brede plank, uitgesneden tot de contouren van een op de voorzijde geschilderde keukenmeid met bezem in beide handen. Drievierde van achteren naar links gewend en omziend naar toeschouwer, zij draagt kapje op het hoofd, fichu, wit schort.

hoogte: 150.00 cm
breedte: 34.50 cm

Halverwege de zeventiende eeuw werd voor het eerst geëxperimenteerd met ‘uytgesneden schilderijen’: levensgrote figuren op houten panelen. Deze ‘haardpoppen’ werden ter decoratie in de haardopening gezet als het vuur gedoofd was. Of ze suggereren bewoning wanneer het buitenhuis in de andere helft van het jaar – de winter – juist niet bewoond was. Maar ze konden ook worden ingezet als boodschapper. Zo’n pop in de hal betekende dat de bewoners van het huis geen bezoek wensten te ontvangen. Als het een vrouw met bezem betrof, was het duidelijk: de grote schoonmaak is aan de gang. Dergelijke poppen hebben vaak een chique herkomst, bijvoorbeeld een bhuitenhuis. Als je klein behuisd was had je er weinig aan. Haardpoppen zijn zeldzaam en gezocht.

De meeste poppen van Nederlandse makelij zijn in Groot-Brittannië beland. Ze komen zowel in Engeland als in Nederland voor, maar de oorsprong lijkt te liggen in ons land. Haags Gemeente Museum, Museum Bisdom van Vliet en het Fries Museum hebben haardpoppen (vaak een stel, man/vrouw of jongen/meisje) in de collectie.

Zie digitale documentatie:
- Eindscriptie 'Parole retrouvée d’une compagne silencieuse.' door Annika Roy, schilderijenrestaurator, oktober 2020, Institut National du Patrimone
- Artikel 'Parole retrouvée d’une compagne silencieuse.' door Annika Roy in het tijdschrift Patrimoines, La revue de l'Instituut National du Patrimoine, jaargang 2021, nummer 16, pag. 180-186