Axiell Internet Server 5

Objectnummer
10849
Titel
De aanbidding van de koningen.
Vervaardiger
Crabeth, Wouter Pietersz. (II) (kunstenaar), Gouda
Datum
1631

Beschrijving

Schilderij 'De aanbidding der koningen’ (of Aanbidding der wijzen) vervaardigd door Wouter Crabeth in Gouda in 1631. Rechts, op de voorgrond is de Heilige Familie afgebeeld, Jozef, Maria met het kindje Jezus. Christus wordt aanbeden door de wijzen, de drie ‘koningen’ Balthasar, Melchior en Caspar. Het kindje Jezus is naakt afgebeeld en wordt door zijn moeder Maria met een witte doek bedekt. Hij is erg bleek afgebeeld, met roze wangen en blond haar. Christus zit bij Maria op schoot. Met zijn rechterhand grijpt Jezus naar het geschenk van de wijzen. Boven het hoofd van Jezus is een aureool weergegeven.
Maria is zittend afgebeeld. Zij draagt een rode jurk met een groene mantel. Haar opgestoken donkerblonde haar wordt bedekt door een witte doek. Het doek valt langs haar hoofd, onder de kin door en rust op haar linkerschouder. Met haar linkerhand raakt Maria de linkervoet van Jezus aan. Ook Maria heeft een aureool boven haar hoofd.
Links, schuin achter Maria is Jozef staand afgebeeld. Jozef is weergegeven met een baard. Hij kijkt naar het geschenk waar Jezus naar grijpt. Hij draagt een paarsbruine tuniek met een groene mantel eroverheen. Jozef heeft zijn rechterknie op de zitplaats van Maria geplaatst. Met zijn rechterhand houdt Jozef een stok vast en met zijn linkerhand een bruine hoed. Op zijn hoofd rust een aureool.
In het midden van het schilderij is Melchior, de oudste van de wijzen, knielend voor Jezus afgebeeld. Melchior heeft wit haar en een witte, lange baard. Hij kijkt met veel aandacht naar Jezus. Melchior draagt groene kleding met organische motieven. Daarnaast draagt Melchior een rode fluwelen mantel met korte mouwen, met aan de binnenkant, en op een gedeelte van de rug bruin bont. Hij draagt lichtbruine laarzen. In zijn handen heeft Melchior zijn geschenk voor Jezus vast: goud.
Achter Melchior is Caspar afgebeeld, de jongste van de wijzen. Hij is half knielend afgebeeld, met zijn linkerknie op de grond. Ook hij is zeer geïnteresseerd in Jezus en kijkt er met uitgestrekte nek naar. Caspar is afgebeeld met donkerblond haar en een korte baard. Hij draagt een olijfgroen gewaad, gedecoreerd met goud borduurwerk. Caspar draagt een groene mantel met korte mouwen. Aan de binnenkant van de mantel is paars fluweel aangebracht. Om zijn nek hangt een ketting. Met zijn rechterhand houdt Caspar de mirre voor Jezus vast. Met zijn linkerhand houdt hij een paarse muts vast. Een figuur die links achter Caspar is afgebeeld grijpt ondertussen met zijn rechterhand naar de muts.
Links is de laatste koning, Balthasar, achter Caspar afgebeeld. Hij heeft een donkere huidskleur, zwart haar en een korte zwarte baard. Hij is staand afgebeeld, met zijn rechterhand in zijn zij. In zijn linkerhand houdt Balthasar het geschenk voor Christus, de wierrook, vast. Zijn rechterbeen steekt naar voren uit. Balthasar is gekleed in een oranje tuniek, lichtbruine laarzen, een gele mantel met lange mouwen en zwarte randen. De mantel is vanbinnen wit gekleurd en met goud borduurwerk versierd. Op zijn hoofd draagt Balthasar een witte tulband met een rode veer. Aan zijn rechteroor hangt een oorbel met een witte parel.
Achter Balthasar is een jongen afgebeeld, die de mantel van Balthasar vasthoudt. De jongen heeft een donkere huidskleur en kort zwart haar. Ook hij draagt een oorbel. Hij draagt donkerbruine laarzen en is gekleed in rood en geel.
De houdingen van de wijzen vormen een diagonale lijn richting het kindje Jezus. Dit zorgt ervoor dat de aandacht samen met de wijzen naar Christus gaat. Op de achtergrond zijn twee paarden afgebeeld die vastgehouden worden door mensen. Ook zijn er twee witte kamelen te zien waar mensen op zitten.
Het schilderij is zeer dynamisch opgesteld. De nadruk valt op de stofuitdrukking van de rijke gewaden van de wijzen en de voorwerpen waarin zij de geschenken meebrengen. Deze geschenken verwijzen naar het koningschap van Christus (goud), zijn goddelijkheid (wierook) en zijn dood (mirre, dit werd gebruikt bij het balsemen).
Het schilderij is linksonder gesigneerd en gedateerd: ‘W. Crabeth F.A. 1631'.

Nu niet te zien in het museum
Soort object
schilderij
Collectie
Religie in Gouda
Trefwoorden
Christendom, Christus, Heilige familie, Christus, Maria, Jozef, Aanbidding van de koningen
Materiaal
doek, olieverf
Techniek
geschilderd
Formaat
Opschrift(en)
- soort
  signatuur
- positie
  linksonder
- inhoud
  {\rtf1\ansi\ansicpg1252\deff0\deflang1043{\fonttbl{\f0\fswiss\fprq2\fcharset0 Segoe UI;}} \viewkind4\uc1\pard\f0\fs18 W. Crabeth\par }
- soort
  datering
- positie
  linksonder
- inhoud
  {\rtf1\ansi\ansicpg1252\deff0\deflang1043{\fonttbl{\f0\fswiss\fprq2\fcharset0 Segoe UI;}} \viewkind4\uc1\pard\f0\fs18 F.A. 1631\par }
- interpretatie
  'Fecit anno'
- vertaling
  Gemaakt in het jaaar 1631.
Tentoonstelling(en)
Wybrand de Geest - meesterlijke portretten.
2025-09-06 / 2026-03-01
Fries Museum

Documentatie

Bulletin Vereniging Rembrandt 5-3 (najaar 1995), pp. 4-7.

Xander van Eck, Kunst, twist en devotie. Goudse katholieke schuilkerken 1572-1795, Gouda 1994, pp. 48-49.

Teksten

tekst vaste opstelling NL (2021)

Wouter Crabeth (II) is de kleinzoon van een beroemde Goudse glazenier. In de zeventiende eeuw is hij de belangrijkste schilder van Gouda. Priester Petrus Purmerent geeft Crabeth dan ook voor de derde keer opdracht voor een schilderij, bedoeld voor zijn huiskerk Sint Jan Baptist. Er zit veel dynamiek in deze voorstelling. In grote vaart komen de drie wijzen aan om de pasgeboren Christus te bewonderen.

De aanbidding van de koningen 
1631 | Wouter Crabeth (II) 
verworven met steun van de Vereniging Rembrandt

tekst vaste opstelling ENG (2021)

Wouter Crabeth (II) was the grandson of a famous glass painter from Gouda. In the seventeenth century, he was the most important painter in Gouda. That is why the priest Petrus Purmerent commissioned a third painting from Crabeth; this one was meant for his clandestine church of Saint John the Baptist. This image is very dynamic. The three magi arrive swiftly to marvel at the new-born Christ.

The adoration of the magi 
1631 | Wouter Crabeth (II) 
acquired with the support of Vereniging Rembrandt

tekst vaste opstelling NL (2015)

Pracht en praal

‘De aanbidding van de koningen’ is het derde schilderij dat Wouter Crabeth speciaal maakt voor de schuilkerk van pastoor Petrus Purmerent. Hij legt in dit werk het accent op de prachtige gewaden van de koningen en de gouden geschenken voor het Christuskind. Crabeth is zeer onder de indruk van de Italiaanse schilder Caravaggio. Hij gebruikt dan ook dezelfde dynamische stijl, vol met contrasten tussen licht en donker en veel aandacht voor het detail.

De aanbidding van de koningen
Wouter Pieterszoon Crabeth (1594 - 1644)
Olieverf op doek
1631
Verworven met steun van de Vereniging Rembrandt (1995)

tekst vaste opstelling ENG (2015)

Splendour and glory

The Adoration of the Magi is the third painting created by Wouter Crabeth for the clandestine church of parish priest Petrus Purmerent. In this piece, the focus is on the kings’ beautiful robes and their golden gifts for Christ. Crabeth was very impressed with the work of the Italian painter Caravaggio and consequently, he used the latter’s dynamic style, filled with light and dark contrasts, as well as showing great attention to detail.

Wouter Pieterszoon Crabeth (1594 - 1644)
Oil on canvas
1631
Obtained in collaboration with the Rembrandt Association (1995)

tekst vaste opstelling NL (1998)

Wouter Crabeth de Jongere (Gouda 1594/5 - Gouda 1644)
De Aanbidding der Wijzen
doek
Gesigneerd en gedateerd: 'W.Crabeth F.A. 1631'
inv.nr. 10.849
Verworven met steun van de Vereniging Rembrandt

Drie jaar na de 'Maria-Ten-Hemelopneming' en korte tijd na de 'Ongelovige Thomas' heeft Crabeth dit schilderij gemaakt voor Petrus Purmerent. Hier bedient Crabeth zich weer van een andere, meer dynamische stijl dan in deze beide andere schilderijen. De nadruk valt hier op de stofuitdrukking van de rijke gewaden van de wijzen en de voorwerpen waarin zij hun geschenken meebrengen. Deze geschenken verwijzen naar het koningschap van Christus (goud), Zijn goddelijkheid (wierook) en Zijn dood (mirre, deze werd gebruikt bij het balsemen).

tekst vaste opstelling ENG (1998)

Wouter Crabeth de Younger (Gouda 1594/5 - Gouda 1644)
The Adoration of the Magi
canvas
Signed and dated: 'W.Crabeth F.A. 1631'
inv.no. 10.849
Acquired with the aid of the Vereniging Rembrandt

Three years after the 'Assumption' and shortly after the 'Incredulity of St. Thomas' this painting was made for Petrus Purmerent. Crabeth availed himself of yet another, more dynamic style of painting. The stress is laid on the rendering of textures, for instance of the rich fabrics of the garments of the magi and the objects in which their gifts are carried. These gifts refer to Christ's kingship (gold), His divinity (incense) and to His death (mirh, which was used for balming).

Credit line
Verworven met steun van de Vereniging Rembrandt.

Reageer hier