Anna van Hensbeek

Als dit uithangbord niet bewaard was gebleven, zouden we Anna van Hensbeek (1750–1808) niet meer kennen. Deze Goudse vroedvrouw werd tot twee keer toe uit haar ambt gezet, omdat ze de naam van de vader van het pasgeboren kind niet noteerde. Iets waartoe zij verplicht was, ook in het geval van ongewenste zwangerschappen. Of Van Hensbeek bewust of onbewust de naam niet noteerde, vertellen de archieven ons niet. Wel laat haar verhaal ons zien onder welke strenge controle vroedvrouwen stonden van het (mannelijke) chirurgijnsgilde.

Ons onbekende maker
Uithangbord van vroedvrouw Anna van Hensbeek, ca. 1795
olieverd op paneel

Anna van Hensbeek is vroedvrouw in Gouda. Zoals op het bord te lezen is, werkt zij buiten de stadsmuren. Haar carrière is alleen geen lang leven beschoren. Tot tweemaal toe wordt zij uit het ambt gezet, omdat zij geen ‘eed op het vaderschap’ heeft afgenomen. Een vroedvrouw is namelijk verplicht om een ongehuwde moeder naar de vader van het kind te vragen.

Uithangbord van de vroedvrouw Anna van Hensbeek
circa 1795

Anna van Hensbeek was a midwife in Gouda. As you can read on the sign in Dutch, she worked outside the city walls. But her career didn’t last very long. On two occasions she was expelled from office because she hadn’t abided by the ‘oath of fatherhood’. During this time period, midwives were obliged to ask unmarried mothers to identify the father of their newborn.

Shop sign of midwife Anna van Hensbeek
around 1795

Uithangbord van de vroedvrouw Anna van Hensbeek, 1794-1795
olieverf op paneel
inv.nr. 55562

Anna van Hensbeek was een populaire vroedvrouw in Gouda. Bij haar hoefde geen 'eed op het vaderschap' te worden afgelegd. Een vroedvrouw was namelijk verplicht een ongehuwde vrouw tijdens de bevalling naar de naam van de vader te vragen. Zo kon het stadsbestuur alimentatie op hem verhalen. Omdat Anna weigerde mocht zij haar beroep niet meer uitoefenen. Daarom vestigde zij zich buiten de stad, waar het stadsbestuur haar niet kon dwingen. Op het uithangbord het zij dan ook 'VroedVrouw voor buyte'. Toen zij later opnieuw in de stad werkte en bleef weigeren de eed af te nemen werd zij uit haar beroep gezet en moest zij het bord inleveren op het stadhuis.

Sign board of widwife Anna van Hensbeek, 1794-1795
oil on panel
inv.no. 55562

Anna van Hensbeek was a popular midwife in Gouda. She refused to put unmarried women in labour under oath to inquire for the name of the child's father - knowing the name, the city council could then force him to pay alimony. Upon Anna's refusal the council abolished her competence as a midwife. She moved out of town, where the council did not have any jurisdiction. She called herself 'midwife for out of town' as is written on the sign. Later, she returned to the town centre but kept refusing to inquire. The town coucil once again forbade her to work as a midwife. Finally, she was obliged to hand in her sign board at the town hall.

Uithangbord van de vroedvrouw Anna van Hensbeek, circa 1795
olieverf op paneel
inv.nr. 55562

Uithangbord van de vroedvrouw Anna van Hensbeek (geboren te Gouda in 1750, weduwe van Maarten van der Pik, vroudvrouw sinds 1793). Op het ruitvormige paneeltje, dat aan beide zijden vrijwel identiek beschilderd is, bevindt zich een kleuter met een lauwerkrans in de hand, zittend tussen een grote tinnen clisteerspuit en een tinnen warmwaterkruik. Aan de ene zijde is de kleuter een jongen aan de andere zijde een meisje.