Axiell Internet Server 5

Objectnummer
55434
Titel
Vaart met boten (Enkhuizen).
Vervaardiger
Tholen, Willem Bastiaan (kunstenaar), Nederland
Datum
1915

Beschrijving

Vaart met boten (Enkhuizen). Olieverf op doek op paneel. Signatuur: Tholen 15 (rechtsonder).
Opvallend in dit schilderij is de losse toets waarmee Tholen dit typisch Hollandse landschap heeft geschilderd. Getuige de kleine gaatjes aan de randen van het doek is ook hier sprake geweest van een werkje dat buiten door de kunstenaar is geschilderd. Opvallend is het relatief grote aandeel dat de wolkenpartij in deze compositie inneemt. Meestal ligt de horizon bij Tholen wel wat hoger. Mogelijk werd de kunstenaar door het moment waarop hij dit landschap zag, plotseling gegrepen en had hij niet veel tijd om het vast te leggen waardoor hij zich gedwongen zag snel en schetsmatig te werken. En juist die spontaniteit van deze impressie onderscheidt dit werkje van veel van de andere ’plankjes’ die soms ongeïnspireerd en obligaat overkomen. Het lijkt erop dat de kunstenaar zich hier door het zonlicht, gecombineerd met de mooie wolkenpartij tegen een helder blauwe lucht, extra gemotiveerd voelde. Mogelijk dat de tijdsdruk Tholen aanzette tot een bijna impressionistische uitvoering van dit landschap. Het lijkt daardoor een beetje op de manier waarop Monet werkte toen hij rond 1871 in Holland werkzaam was. Monet was Parijs ontvlucht vanwege de Frans-Pruissische Oorlog, en ging na Loden op aanraden van Daubigny ook naar Holland, vooral naar het gebied van de Zaanstreek. Mogelijk kende Tholen dit werk en voelde hij zich erdoor gestimuleerd.

Daarnaast is vanuit het archief van Kunsthandel Van Wisselingh bekend dat Arntzenius in 1941 een tweetal schilderijen van Tholen verkocht. Het gaat hierbij om ‘Den Haag, avond’ (olieverf op doek, 41 x 47.5 cm, gesigneerd linksonder, no. 6349, pag. 109, verkoopbedrag hfl. 300,-) en ‘Zonsondergang’(olieverf op doek, 35 x 47.5 cm, gesigneerd linksonder, no. 6350, pag. 109, verkoopbedrag hfl. 500,- , verkoopboek schilderijen inv.nr. 551 (periode 1929-1942) Van Wisselingh Archief, RKD, ’s-Gravenhage). Overigens kwam uit dit verkoopboek schilderijen ook naar voren dat ook de weduwe van Willem B. Tholen, Mevr. Tholen-De Ranitz in deze periode diverse werken van haar man aan Van Wisselingh heeft verkocht.

Nu niet te zien in het museum
Soort object
schilderij
Collectie
Haagse School en Barbizon
Trefwoorden
Haagse school, collectie Paul Arntzenius, landschap, schip
Materiaal
doek, paneel, olieverf
Techniek
geschilderd
Formaat
Opschrift(en)
- soort
  signatuur
- positie
  voorkant rechts onder
- inhoud
  Tholen
- soort
  datering
- positie
  voorkant rechts onder
- inhoud
  15
- interpretatie
  1915
- soort
  nummer
- positie
  spieraam
- inhoud
  17-X-1948
- interpretatie
  Op het spieraam staat het nummer 17-X-1948 vermeld, hetgeen erop wijst dat dit schilderij in 1948 in de collectie van het Haags Gemeentemuseum is ingeschreven.
- soort
  etiket
- positie
  achterkant lijst en paneel
- inhoud
  no 51
- interpretatie
  Diverse stickers op de achterzijde van zowel lijst als paneel. Enigszins afgesleten een sticker van de Dienst voor Schone Kunsten, waarbij het schilderij als ‘no 51’ van het bruikleen P.a. Arntzenius wordt omschreven
Tentoonstelling(en)
Salon Arntzenius. Publiekslievelingen en verborgen parels
2024-07-20
Museum Gouda
Verrukkelijke landschappen. Landschappen uit de collectie van Paul Arntzenius.
2017-02-21 / 2018-01-14
Museum Gouda
Van Daubigny tot Weissenbruch.
2014-04-12 / 2015-01-11
Museum Gouda
Collectie Paul Arntzenius.
1959-10-01 / 1959-11-15
Gemeentemuseum Den Haag
catalogusnummer 60
Literatuur
Willem Bastiaan Tholen (1860-1931). Een gelukkige natuur.
Jooren, Marieke
Gras en wolken. Een beeld van het Groene Hart.
Stadsmuseum Woerden
pagina 42-43
Documentatie gerelateerd aan kunstenaar.
Collectie P. Arntzenius.
Gemeentemuseum Den Haag
catalogusnummer 60
Het grafische oeuvre van W.B. Tholen.
Knuttel, Gerhardus Wzn.
Documentatie gerelateerd aan kunstenaar.
W.B. Tholen (1944).
Knuttel, Gerhardus Wzn.
Documentatie gerelateerd aan kunstenaar.
W.B. Tholen. 150 reproducties naar werken van zijn hand met een biografische inleiding door Mr. Dr. R.S. Bakels den kunstenaar op zijn 70sten verjaardag aangeboden.
Bakels, Reinier Sybrand
Documentatie gerelateerd aan kunstenaar.
De etsen van W.B. Tholen.
Brunt, Aty
pagina 1-15
Documentatie gerelateerd aan kunstenaar.
Willem Bastiaan Tholen 1860-1931.
Jong, Anneke de
pagina 84, afbeelding 102
Documentatie gerelateerd aan kunstenaar. Zie pagina 84, afbeelding 102 voor informatie over dit object.
De schilders van Tachtig. Nederlandse schilderkunst 1880-1895.
Smoorenburg, Sanne van
pagina 271-276 (Nederlandse versie), pagina 214-217 (Engelse versie)
Documentatie gerelateerd aan kunstenaar.

Documentatie

Er is meer informatie over dit kunstwerk en de kunstenaar beschikbaar. Dit is op te vragen bij Museum Gouda.

Link naar het artikel 'De ‘totaal expositie’ van W.B. Tholen bij de Rotterdamsche Kunstkring in 1906' van Evelien de Visser is het RKD Bulletin 2020 (digitaal tijdschrift gepubliceerd door het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis): https://bulletin.rkd.nl/nl/bulletin-2019-2020/de-totaal-expositie-van-wb-tholen-bij-de-rotterdamsche-kunstkring-in-1906/?utm_campaign=Haagse%20School%20Nieuwsbrief&utm_medium=email&utm_source=Revue%20newsletter

Teksten

tekst 'Salon Arntzenius' (2024) NL

Er is één kunstenaar die ruim vertegenwoordigd is in de collectie van Arntzenius: Willem Bastiaan Tholen. Hij is een meester in het weergeven van atmosfeer, of het nu een stadsgezicht, landschap of water is. Hier zien we de fantastische reflectie in de vaart bij Enkhuizen. Welke schilderijen in deze zaal zouden nog meer door hem gemaakt kunnen zijn?
Tholen heeft enkele maanden les gehad van Paul Joseph Constantin Gabriël. Er zijn meerdere werken van hem te vinden in deze zaal, waaronder Twee schuren aan een pad op deze wand. Na de leertijd bleven ze contact houden. Gabriël kwam zelfs meermaals naar Kampen om samen met Tholen op schildertocht te gaan. Ze werkten dan in het veengebied of rondom Giethoorn.

tekst 'Salon Arntzenius' (2024) ENG

There is one artist who is amply represented in Arntzenius’ collection, namely Willem Bastiaan Tholen. Whether a city, landscape or water, he was a master at capturing the atmosphere. Here we see the whimsical reflection in the canal near Enkhuizen. Which other paintings in this room could have been made by him?
Tholen took lessons from Paul Joseph Constantin Gabriël for several months. Several of his works are displayed in this room, including Two barns on a path on this wall. They stayed in touch after his apprenticeship ended. Gabriël even visited Kampen several times to join Tholen on painting trips to the peatlands or the countryside around Giethoorn.

tekst tentoonstelling 'Verrukkelijke Landschappen' (2018)

Tholen staat te boek als een late vertegenwoordiger van de Haagse School, iets waarmee hij het zelf niet altijd eens was. Toch is dit gezicht op een vaart met schepen nabij Enkhuizen een mooi en karakteristiek voorbeeld van de Haagse School: een sprankelende wolkenpartij met een lage horizon, en een vrij losse manier van schilderen. Bovendien is van dit schilderij bekend dat Tholen het ter plekke heeft geschilderd, dat wil zeggen direct gemaakt in de buitenlucht. Met een zekere vaart en spontaniteit in olieverf vastgelegd waardoor het niet zomaar een gezicht op Enkhuizen geworden is, maar een werk waaruit de bijzondere beleving van de kunstenaar bij het zien van een dergelijk tafereel tot uitdrukking komt. Tholen was zelf eigenaar van een zeilschip, een Wieringer Bol waarmee hij de haven van Enkhuizen veelvuldig aandeed.

objecttekst

Willem B. Tholen (1860-1931)
Vaart met boten (Enkhuizen), 1915
olieverf op doek op paneel
inv.nr. 55434

Reageer hier