1650

Tafellaken van linnen damast met ingeweven bloemen en de familiewapens van het echtpaar Cool-Van Ruytenburg. Aemilius Cool (1618-1688) was vele malen schepen en burgemeester van Gouda. In 1650 trouwde hij met Elisabeth van Ruytenburg en voor die gelegenheid werd dit tafellaken vervaardigd. Zie aangehechte beschrijving.

breedte: 90.00 cm
diepte: 254.00 cm

Zie documentatiemap 31119 voor kopie van een brief van het Centraal Bureau voor Genealogie dd. 15-10-1964.     Aemilius Cool (1618 - 1688) was vele malen schepen en burgemeester van Gouda. In 1650 trouwde hij met Elisabeth van Ruytenburg en voor die gelegenheid werd dit tafellaken vervaardigd.

Onderstaand artikel is gepubliceerd in Tidinge, het tijdschrift van Historische Vereniging Die Goude

Tidinge 2011. jrg. 29, nr.2
Rubriek: Museumstuk.
Auteur: Imelda van der Linden

Een raadselachtig tafellaken

Het is negentienhonderd vierenzestig. Een Utrechtse familie heeft een erfstuk waar ze niet goed raad mee weet. Het gaat om een linnen damasten tafellaken en het zou wel eens iets bijzonders kunnen zijn want het is vermoedelijk al eeuwen oud. Wat er in het weefsel staat afgebeeld is helaas niet goed te zien. Wel zijn er bloemmotieven en familiewapens te onderscheiden. Op een van die wapens staan mensenhoofden, morenkoppen lijken het wel. Van wie zou het kleed met de familiewapens geweest kunnen zijn en hoe oud zou het werkelijk zijn?
Het is december zestienhonderdvijftig. In ’s Gravenhage wordt het huwelijk voltrokken tussen Aemilius Cool (1618-1688) en Elisabeth van Ruytenburch († 1697). De huwelijkspartners zijn afkomstig uit welgestelde families en het is een groot festijn.
Bruidegom Aemilius maakte de afgelopen jaren al carrière als bestuurder in Gouda, hij zit sinds 1643 in de vroedschap en is sinds 1648 schepen. De nabije toekomst zal hem o.a. ook nog meerdere burgemeesterschappen van Gouda brengen. Zijn vader, mr.  Adriaen Cool is Dijkgraaf van de Krimpenerwaard.
Bruid Elisabeth is de dochter van mr. Willem van Ruytenburch (1600-1657), koopman in Amsterdam en heer van Vlaardingen en een aantal ommelanden. Van Ruytenburch is lid van de Raad van Amsterdam en heeft het in de hoofdstad eerder al  tot ‘Luitenant der Burgerij’ gebracht (als zodanig staat hij prominent  afgebeeld op de ‘Nachtwacht’ van Rembrandt waarvan de officiële titel luidt: ‘Het corporaalschap van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburch’*).
Ter gelegenheid van hun huwelijk heeft het bruidspaar vele geschenken aangeboden gekregen waaronder een speciaal voor hen geweven linnen damasten tafellaken. Een prachtig cadeau!

Terug naar de jaren zestig van de twintigste eeuw. De Utrechtse familie legt contact met  het Centraal Bureau voor Genealogie waar het tafellaken door deskundigen wordt bekeken**.
En dan wordt het raadsel opgelost! De ‘morenkoppen’ blijken kolen (koolplanten) te zijn en het wapen wordt herkent als dat van de familie Cool. In combinatie met het wapen van de familie Van Ruytenburch  vormt het , in damast geweven, het alliantiewapen van het echtpaar Cool-Van Ruytenburch. Traditioneel  is het wapenschild van de echtgenote in het alliantiewapen aan de linkerkant  en in een ovaal afgebeeld. Rechts het wapenschild van de echtgenoot. De beide wapens zijn rondom samengevoegd door middel bloembladen. De bovenkant is afgerond door een rangkroon (hier de kroon zoals op het wapen van Cool), de onderkant met een strik.

In 1970 is het damasten tafellaken door de bewuste familie, Storm de Grave, aan museum GoudA geschonken vanwege de nauwe banden van de familie Cool met de stad Gouda.
In de Sint-Janskerk, onder glas 11 in het koor, bevindt zich de Cool kapel waar Aemilius en zijn vrouw Elisabeth werden begraven. Het daar aanwezige glas-in-loodraam laat naast wapens van een aantal andere Goudse families ook die van de families Cool en Van Ruytenburch zien (resp. links en rechts bovenin), terwijl in het midden van het raam nogmaals het wapen van de familie Cool staat afgebeeld met daaronder de spreuk “Decus virtute merendum’  (Faam moet door deugd(zaamheid) verdiend worden).
Het huwelijksgeschenk voor Aemilius en Elisabeth, het damasten tafellaken, waarvan de goede gever onbekend blijft, ligt nu in een vitrine in de zeventiende eeuwse stijlkamer van Museum GoudA, en kijkend vanuit de juiste invalshoek is het ingeweven alliantiewapen te zien.


* Rijksmuseum Amsterdam; informatie ‘Nachtwacht’
* *Museum GoudA; documentatie over ‘damasten tafelloper’

Onderschriften foto’s.
1. Foto tafellaken. Het ingeweven alliantiewapen van het echtpaar Cool-van Ruytenburch
2. Foto vitrine, Museum GoudA, vitrine met damasten tafellaken
3. en 4. Combinatie:
3. = Wapenschild familie Cool  (Cool kapel Sint-Janskerk)
4. = Wapenschild familie Van Ruytenburch (Cool kapel Sint-Janskerk)
5. Willem van Ruytenburch (detail ‘de Nachtwacht’, RM A’dam).

Eventueel nog plaatsen:
6. Glas in loodraam 11a Cool kapel Sint-Janskerk Gouda. (foto I. van der Linden)