Miskelk en pateen van Jacoba van Beieren.

Miskelk van Jacoba van Beieren
Utrecht (?), circa 1425
verguld zilver, email

Chalice of Jacoba van Beieren
Utrecht (?), around 1425
gold plated silver, enamel


Deze miskelk behoort tot de topstukken van Museum Gouda. Waarschijnlijk is het een geschenk van gravin Jacoba van Beieren (1401-1436) aan de stad Gouda geweest. Zo bedankte zij het stadsbestuur voor de steun bij haar conflict met Filips de Goede, met wie zij een jarenlange strijd om de macht voerde.


 
De kelk is in email prachtig versierd met de profeten uit het Oude Testament en scènes uit het leven van Christus. De engelen op de voet dragen schilden met daarop de wapens van de stad Gouda en het grafelijk huis van Beieren. Nadat Gouda in 1572 protestants werd verdween de kelk uit het zicht om pas in 1871 op de zolder van het Goudse stadshuis te worden teruggevonden.


This chalice is one of the masterpieces of Museum Gouda. It was probably a gift from Countess Jacoba van Beieren (1401-1436) to the city of Gouda. With this gift, she expressed her gratitude to the city council for their support in the conflict with Philip the Good, with whom she fought a long struggle for power.


 


The chalice is beautifully decorated with prophets from the Old Testament and scenes from the life of Christ in enamel. The angels on the base wear shields bearing the arms of the city of Gouda and the Count's house of Bavaria. After Gouda became Protestant in 1572, the chalice disappeared from view and was found in the attic of the Gouda town hall in 1871.

De miskelk zou een geschenk zijn geweest van Jacoba van Beieren aan de Goudse schutters, uit dank voor trouwe diensten. Dat de kelk al vroeg in het bezit van de stad kwam, waarschijnlijk van de parochie, is wel zeker. En dat de kelk bewaard is gebleven, is te danken aan het feit dat men al vroeg de waarde ervan inzag. Dat de kelk een geschenk vaan de schutters zou zijn geweest, mag inmiddels ernstig worden betwijfeld. De belangrijkste reden daarvoor is dat de schutters in 1425 nog geen altaar in de Sint Janskerk hadden.

Meesterlijk cadeau

Waarschijnlijk heeft gravin Jacoba van Beieren (1401 - 1436) deze miskelk en hostieschaal cadeau gegeven aan Gouda. Zo bedankte zij het stadsbestuur voor de steun bij haar conflict met Filips de Goede, met wie zij een jarenlange strijd om de macht voert. 
Haar geschenk is een meesterwerk van edelsmeedkunst. De kelk is in email prachtig versierd met de profeten en scènes uit het leven van Christus. De engelen op de voet dragen Goudse en Beierse wapenschilden. 
Het is heel bijzonder dat deze stukken bewaard zijn gebleven. Bijna al het kerkelijk goud en zilver is tijdens de Beeldenstorm van 1566 verloren gegaan of omgesmolten. Deze kelk en schaal zijn blijkbaar zo goed verstopt, dat ze pas in 1871 zijn teruggevonden op de zolder van het Goudse stadhuis.


Miskelk en hostieschaal
Mogelijk vervaardigd door een Utrechtse edelsmid
Verguld zilver en email
Ca. 1425

Opulent gift
This chalice and paten were probably gifts to Gouda from Jacqueline, Duchess of Bavaria (1401-1436), to thank the city council for its support in her long conflict for power with Philip the Good.
This gift is a goldsmith’s masterpiece. The enamel chalice is beautifully decorated with images of the prophets and scenes from Christ’s life. The angels on the base are carrying coats of arms from Gouda and Bavaria. It is remarkable that these pieces were preserved, since almost all of the gold and silver owned by the Church was lost or melted during the 1566 Iconoclasm. Apparently, these pieces were so well hidden that they were only found in 1871, in the attic of the Gouda Town Hall.
Chalice and paten
Possibly created by a goldsmith from Utrecht 
Gilded silver and enamel
Ca. 1425

De decoratie van deze miskelk laat thema's zien die met de mis zijn verbonden: leven en lijden van Christus en Zijn Wederopstanding zoals deze is voorzegd door de profeten van het Oude Testament. Deze zijn eveneens afgebeeld en bevestigen zo de band tussen Oude en Nieuwe Testament. Traditioneel wordt de kelk een geschenk genoemd van Jacoba van Beieren aan de Goudse schutterij uit dank voor de haar verleende steun. De patroonheilige van de schutters, de H. Joris, is echter niet afgebeeld en bovendien had het schuttersgilde toentertijd nog geen eigen altaar in de St.-Janskerk. Waarschijnlijk was de kelk een geschenk van Jacoba aan de stad Gouda.

The decoration of the chalice shows themes of the mass, connected with life and passion of Christ, and His Resurrection as predicted by the prophets of the Old Testament. Their presence confirms the bond between Old and New Testament. Traditionally, the chalice is called a gift from the duchess Jacoba of Bavaria to the Gouda archer's company. Its members had supported the duchess throughout many political struggles. But the archers' patron saint, St. George is not present. Moreover, at that time, the Archers did not possess an altar of their own in the church of St. John's. The chalice probably was a gift by the duchess to the town of Gouda.