Portret van Dora of Elisabeth Arntzenius.

Nieuwe aanwinst


Twee tekeningen van Dora of Elisabeth Arntzenius, omstreeks 1894
getekend door Willem B. Tholen


Paul Arntzenius (1883-1965) kwam uit een gezin van zes kinderen. Zelf maakte hij samen met zijn zusjes Péronne en Constance deel uit van een drieling. Daarnaast had hij een broer Rob (1879) alsmede een tweetal oudere zusjes, Elisabeth (1881) en Dora (1882).


Arntzenius’ vader, Bram Arntzenius was griffier bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal en getrouwd met Constance Bodart, in 1883 overleden kort na de geboorte van de drieling. Pauls vader hertrouwde in 1885 met Cobi Witsen, zuster van kunstenaar Willem Witsen. Zij gingen omstreeks 1890 ‘inwonen’ bij Willem B. Tholen en zijn vrouw in de zogenaamde Kanaalvilla nabij de Witte Brug te ’s-Gravenhage. Daar kreeg Paul Arntzenius al vroeg les van Tholen, een late vertegenwoordiger van de Haagse School. Naast landschappen van zowel stad en land, maakte Tholen ook de nodige portretten, soms in opdracht maar meestal spontaan van de mensen om hem heen. 


Het schilderij ‘de Zusjes’, geschilderd in 1895 door Tholen, laat zowel Dora (links) als Elisabeth (rechts) zien terwijl zij beiden verdiept zijn in het lezen en bladeren in elk een groot boek, gezeten op een chaise longue. Tholen tekende en schilderde de kinderen Arntzenius veelvuldig, zowel in het atelier van de Kanaalvilla alsook op de Ewijkshoeve, het buitenhuis van de familie Witsen nabij Baarn. Er zijn diverse schetsboekjes in de collectie van het Gouds museum waarin de kinderen getekend zijn in hun karakteristieke kledij zoals die ook hier op het schilderij te zien is, maar daarnaast zijn er ook wat grotere portretten van de kinderen bekend. Twee daarvan konden kortgeleden door Museum Gouda worden verworven van een Utrechts kunsthandelaar, die nu hier naast het schilderij voor het eerst worden gepresenteerd. Zij laten waarschijnlijk allebei Elisabeth zien, mogelijk op iets jongere leeftijd dan op het schilderij van 1895. Getekend in potlood, te dateren omstreeks 1894, waarvan een portret de kleding laat zien die ook op het schilderij zichtbaar is. Bij het andere portret is de kleding minder uitgewerkt, valt daardoor alle nadruk op de enigszins starende blik van het meisje, gekoppeld aan een mooi, evenzeer wat ingetogen schaduwwerking op het gezicht.