De gezusters Arntzenius.

These are two of Paul Arntzenius’ sisters: thirteen-year-old Dora is on the left, fourteen-year-old Elizabeth is to her right. Engrossed in their large, beautifully lit books, the sisters don’t seem to mind him making a painting of them. It is an informal and homely scene.
Paul Arntzenius and his five siblings are regularly seen in Willem Bastiaan Tholen’s paintings. There is another one of them on this wall: Fun on the ice. Not only was Tholen their upstairs neighbour but he also more or less regarded them as his foster children. For years, they were an inexhaustible source of inspiration for his paintings and countless drawings. He also gave the children painting and drawing lessons.

Match - 1 on 1 with the Rijksmuseum

This summer, twelve museums will be showing a masterpiece from the Rijksmuseum side by side with a masterpiece from our own collection. In every province a perfect match – an intimate meeting of two masterpieces. From personal portraits and poignant scenes to domestic ones scenes
and a love couple. Twelve writers have the twelve encounters expressed in the book Match.

Portrait of a girl in blue, 1641
Perhaps the most beautiful child portrait from the 17th century.The girl in blue looks straight at you and comes close. She is blushing and dressed like an adult with an expensive dress and precious pearls. Wouldn't she rather play or read casually?

Johannes Cornelisz. Verspronck, oil on canvas, Rijksmuseum Amsterdam

The Arntzenius sisters, 1895
The sisters don't care about the painter. A casual, homely scene in warm colours. Dora and Elizabeth, thirteen and fourteen years old, let themselves be painted by their upstairs neighbour, with whom they also take drawing lessons.

Willem Bastiaan Tholen, oil on canvas, Museum Gouda

Match - 1 op 1 met het Rijksmuseum
Deze zomer tonen twaalf musea een topstuk uit het Rijksmuseum zij aan zij met een topstuk uit de eigen collectie. In elke provincie een perfecte match – een intieme ontmoeting van twee meesterwerken. Van persoonlijke portretten en aangrijpende scènes tot huiselijke taferelen en een liefdeskoppel. Twaalf schrijvers hebben de twaalf ontmoetingen onder woorden gebracht in het boek Match.

Portret van een meisje in het blauw, 1641
Misschien wel het mooiste kinderportret uit de 17de eeuw.Het meisje in het blauw kijkt je recht aan en komt daarmee dichtbij. Ze bloost en is uitgedost als een volwassene met een dure jurk en kostbare parels. Zou ze niet liever ongedwongen willen spelen of lezen?

Johannes Cornelisz. Verspronck, olieverf op doek, Rijksmuseum Amsterdam

De gezusters Arntzenius, 1895
De zusjes trekken zich niks van de schilder aan. Een ongedwongen, huiselijk tafereel in warme kleuren. Dora en Elizabeth, dertien en veertien jaar jong, laten zich schilderen door hun bovenbuurman, bij wie ze ook tekenles volgen.

Willem Bastiaan Tholen, olieverf op doek, Museum Gouda

De gezusters Arntzenius
1895 | Willem Bastiaan Tholen

In de zomers komt het gezin Arntzenius vaak op het landgoed Ewijkshoeve. Elisabeth en Dora, de twee oudste zussen van Paul, liggen hier ontspannen te lezen op een canapé. Ongestoord heeft Willem Bastiaan Tholen ze vastgelegd. Het tafereel lijkt ogenschijnlijk eenvoudig, maar is meesterlijk geschilderd. Kijk bijvoorbeeld hoe het licht door de pagina van het boek schijnt.

The sisters Arntzenius
1895 | Willem Bastiaan Tholen

During the summer, the Arntzenius family often visited Ewijkshoeve country estate. Lying on a sofa, Paul's two oldest sisters Elisabeth and Dora are leisurely reading. Willem Bastiaan Tholen depicted them without disturbing them. At first sight, the scene seems simple, but it has been painted with great skill. See, for example, how the light shines through the page of the book.

De familie Tholen en de familie Arntzenius bewoonden hetzelfde pand, de Kanaalvilla, in Den Haag. Op de benedenverdieping woonde Bram Arntzenius, een weduwnaar met zes jonge kinderen. Afgebeeld zijn zijn dochters Dora (13 jaar) en Elizabeth (14 jaar). Hoe is het mogelijk dat een weliswaar verdienstelijk schilder als Willem Tholen in een keer een dergelijk meesterwerk maakt?

Willem B. Tholen (1860-1931)
De gezusters Arntzenius, 1895
olieverf op doek
inv.nr. 55498 (schenking 1964)

Verleidelijk is dit bekende schilderijtje van Willem Tholen niet zozeer vanwege de voorstelling, maar wel door de weldadige rust die er van dit geschilderde tafereel uitgaat. Wie wil er niet in een zonovergoten zitkamer heerlijk rustig, ongestoord zitten te bladeren ? De familie Arntzenius woonde sinds 1890 samen met Tholen in de zogenaamde Kanaalvilla, ´s-Gravenhage waar de kunstenaar volop in de gelegenheid was om de kinderen te tekenen en te schilderen. Dit zijn links Dora, in 1895 toen dit schilderij gemaakt werd, 13 jaar oud, en rechts Elizabeth, die een jaar ouder was. Qua sfeer, maar zeker ook wat betreft de stofuitdrukking, is het een van de mooiste schilderijen van Willem Tholen.

(Spoor van verleiding, nr. 2, museumweekend 2009)