Main content

Pieter Purmerent als de Heilige Bernard van Clairvaux die Hertog Willem X van Aquitanië bekeert.

Voeg toe aan selectie

Objectnummer06741

TitelPieter Purmerent als de Heilige Bernard van Clairvaux die Hertog Willem X van Aquitanië bekeert.

Vervaardiger Wouter Pietersz. Crabeth (II) (kunstenaar)‎ (Gouda - Gouda)

Datum 1641 - 1641

BeschrijvingSchilderij met Pieter Purmerent als de Heilige Bernard van Clairvaux (1090-1153) die Hertog Willem X van Aquitanië (1099-1137) bekeert. Gehistoriseerd groepsportret.
Het onderwerp van dit schilderij is ongebruikelijk. De hoofdfiguur heeft duidelijk de trekken van de opdrachtgever, de Goudse priester Petrus Purmerent. Dit blijkt uit verschillende portretten van de priester. De pastoor is gekleed in de kazuifel dat een jaar eerder, in 1640, voor hem was vervaardigd. Deze kazuifel maakt deel uit van de collectie van Museum Gouda (inventarisnummer 20840). In zijn linkerhand houdt de pastoor een hostie vast.
Links naast de priester is zijn onderpastoor weergegeven, Willem de Swaen. Ook hem kennen wij van een portret (inventarisnummer 13109). De Swaen, pastoor van de Goudse schuilkerk 'De Tol', houdt de kromstaf van van de Bisschop van Poitiers, die aan de linkerkant van Bernardus staat. Voor deze biscchop stond de apostolisch vicaris Phillipus Rovenius moidel. De andere figuren die rechts achter de priesters zijn weergegeven, zijn waarschijnlijk ook geportretteerd. De vier vrouwen lijken namelijk op portretten van werkelijk bestaande personen uit Gouda. Het is mogelijk dat de vrouwen 'klopjes' waren. Dat waren ongehuwde vrouwen die de geestelijken bijstonden in onder andere het parochiewerk en de catechismus. In de bekeerling links vooraan kan de Goudse humanist Florebtius Schoonhovius worden herkend.
Op het schilderij is te zien hoe de Heilige Bernard van Clairvaux hertog Willem X bekeert. Dit gebeurt door de kracht van het sacrament van de hostie. In de Katholieke theologie wordt immers, anders dan in de Protestantse, aan de hostie een bijzondere kracht toegekend. Door middel van de hostie wordt Hertog Willem X van Aquitanië bekeerd. Purmerent identificeerde zich blijkbaar graag met de heilige, en liet zich op deze manier weergeven.
De Hertog die bekeerd wordt, is liggend op de grond weergegeven en wordt ondersteund door twee mannen. Zijn zwaard ligt naast hem. Links, achter de hertog is een groep soldaten te zien, gekleed in harnassen en met speren. Een kar wordt door twee grijze paarden getrokken.
Het schilderij is linksonder gesigneerd en gedateerd: W. Crabeth f.A. 1641.

Nu te zien in het museum

Soort Objectschilderij

CollectieReligie in Gouda

Materiaaldoek, olieverf

Techniekgeschilderd

Formaat

Tentoonstelling(en)Ongehoord - Verzamelde vrouwen.
2025-03-08 / 2027-02-22 - Museum Gouda

Fashion for God. Nederlandse lithurgische gewaden uit schuilkerken (1580-1800).
2023-10-12 / 2024-01-21 - Museum Catharijneconvent

Wereldberoemd in Gouda.
2005-12-10 / 2006-01-29 - Museum Gouda

Tulpomanie. Die Tulpe in der Kunst des 16. und 17. Jahrhunderts.
2004-05-08 / 2004-08-08 - Kunstgewerbemuseum der Staatlichen Kunstsammlungen Dresden
catalogusnummer 104
Vergaarbak der Ketters, religie en verdraagzaamheid in Gouda 1400-1795.
1988-10-08 / 1989-01-09 - Museum Gouda

foto's vrienden

Credit lineVerworven met steun van de Vereniging Rembrandt, Stichting het Oude Mannenhuis, de Vereniging van Goudse Museumvrienden en de Provincie Zuid-Holland.

Gerelateerde objectenKazuifel
Kazuifel, stola, manipel, kelkvelum en bursa.
Stola
Manipel
Portret van Petrus Purmerent (1588 - 1663), pastoor van de H. Johannes de Doper te Gouda.
Portret van Petrus Hendrikus Purmerent.
Portret van pastoor Willem de Swaen.
Palla behorende bij kazuifel.

Teksten

tekst tentoonstelling 'Ongehoord' (2025)

Vrome vrouwen

In de 17 de eeuw, na de protestantse Reformatie, waren vrouwen onmisbaar in de heropbouw van het katholieke geloof. Ze speelden een belangrijke rol als vermogend geldschieter of klop, een niet-kloostergebonden vrome vrouw. Dat is ook hier te zien. De vier vrouwen zijn zo prominent geportretteerd, dat ze van belang moeten zijn geweest binnen de huiskerk van Pieter Purmerent. Toch zijn hun namen niet overgeleverd. Onderzoek wijst in de richting van mogelijk opdrachtgeefster Maria de Licht rechts vooraan en klop Maria Vermeij naast haar. Maar zeker weten doen we het niet.

Wouter Crabeth (II)
Pieter Purmerent als Sint-Bernard van Clairvaux die hertog Willem X van Aquitanië bekeert, 1641
olieverf op doek
verworven met steun van de Vereniging Rembrandt, Stichting het Oude Mannenhuis, de Vereniging van Goudse Museumvrienden en de Provincie Zuid-Holland

tekst vaste opstelling NL (2021)

Priester Petrus Purmerent geeft opdracht om dit schilderij te maken voor zijn huiskerk in Gouda. Zelf staat hij er ook op met een hostie in zijn hand. Het kazuifel (een liturgisch gewaad) dat hij draagt, is bewaard gebleven. Je ziet het in de vitrine hiernaast. Achter Purmerent staat Willem de Swaen, waarmee hij samen de huiskerk Sint Jan Baptist runt. Wil je meer weten over dit schilderij? Kijk op het meubel in het midden van de kapel.

Petrus Purmerent als Sint-Bernard van Clairvaux die hertog Willem X van Aquitanië bekeert 
1641 | Wouter Crabeth (II) 
Verworven met steun van de Vereniging Rembrandt, Stichting het Oude Mannenhuis, de Vereniging van Goudse Museumvrienden en de Provincie Zuid-Holland.

tekst vaste opstelling ENG (2021)

Priest Petrus Purmerent commissioned this painting for his house church in Gouda. He himself is featured in the painting, holding a piece of communion bread. The chasuble (a liturgical vestment) he wears has survived to this day and is visible in the adjacent display. Behind Purmerent is Willem de Swaen, with whom he managed the house church of Saint John the Baptist. Do you want to know more about this painting? Take a look at the table at the centre of the chapel.

Petrus Purmerent as Saint Bernard of Clairvaux converting Duke William X of Aquitaine 
1641 | Wouter Crabeth (II) 
Acquired with the aid of the Vereniging Rembrandt, the Association Goudse Museumvrienden and the Provincie Zuid-Holland.

tekst vaste opstelling NL (1998)

Wouter Crabeth de Jongere (Gouda 1594/5 - Gouda 1644)
Bernardus van Clairvaux bekeert hertog Willem van Aquitanië
doek
Gesigneerd gedateerd: 'WCrabeth F. A. 1641'

Het onderwerp van dit schilderij is ongebruikelijk. De hoofdfiguur heeft duidelijk de trekken van de opdrachtgever, Petrus Purmerent, die is gekleed in het kazuifel dat een jaar eerder voor hem was vervaardigd en dat in de vitrine achter u is te zien. Vele figuren lijken portretten van werkelijk bestaande personen uit Gouda, die een historisch wonder gadeslaan: de hertog wordt bekeerd door de kracht van het sacrament van de hostie. Het onderwerp is goed gekozen gezien Purmerents streven om Protestanten tot het Katholicisme te bekeren. In de Katholieke theologie wordt immers, anders dan in de Protestantse, aan de hostie een bijzondere kracht toegekend.

inv. nr. 06.741
Verworven met steun van de Vereniging Rembrandt

tekst vaste opstelling ENG (1998)

Wouter Crabeth the Younger (Gouda 1594/5 - Gouda 1644)
The Conversion of Duke William of Aquitania by Bernard of Clairvaux
canvas
Signed and dated 'WCrabeth F. A. 1641'

This painting is unusual both in its subject and for the fact that the protagonist is a historical figure with the features of the patron of the painting, Petrus Purmerent. He actually wears the very chasuble which was made for him personally one year earlier and which is on display behind you. Many figures have portrait like features: probably they were prominent Catholics from Gouda who witness a historic miracle, the conversion of the duke, connected with the sacrament of the sacred host. This subject is well chosen regarding Purmerent's struggle to convert Protestants to Catholicism. After all, in Catholic as opposed to Protestant theology, the host possesses miraculous powers.

inv. no. 06.741
Acquired with the aid of the Vereniging Rembrandt

Acties

Pieter Purmerent als de Heilige Bernard van Clairvaux die Hertog Willem X van Aquitanië bekeert.